Allerheiligen en de dunne sluier tussen de wereld van de levenden en de doden

Allerheiligen, gevierd op 1 november, is een christelijke feestdag waarop heiligen worden herdacht: niet alleen de officieel erkende heiligen, maar ook alle mensen die volgens het geloof bij God zijn. De dag erna, Allerzielen op 2 november, staat meer specifiek in het teken van overledenen. In veel culturen en spirituele tradities bestaat het idee dat de grens tussen de wereld van de levenden en de doden rond deze periode dunner is. Dat beeld is geen vast onderdeel van de christelijke leer, maar sluit aan bij oudere volksgebruiken en bij Keltische tradities rond Samhain, het feest dat het einde van de zomer markeerde. Voor veel mensen is deze tijd vooral een moment van herinnering: zij bezoeken een graf, steken een kaars aan, leggen bloemen neer of staan bewust stil bij iemand die zij missen. Of iemand de dunne sluier nu letterlijk, symbolisch of helemaal niet ervaart, Allerheiligen en Allerzielen bieden ruimte voor rouw, dankbaarheid en verbondenheid met degenen die zijn overleden.

Pannenkoeken.

Vanavond zal Anne, naar aloude traditie, pannenkoeken serveren. Dit jaar is het te koud om ze deze namiddag als vieruurtje te eten. Hoewel de zon tussendoor van de partij is, blijft het erg frisjes door de gure noordwestenwind. Ik herinner mij nog de gezellige eerste november namiddagen van de jaren zestig en zeventig. Rond drie uur reden we dan naar onze Boenke en Mèmè in Mechelen om daar met de ganse familie pannenkoeken te verorberen. Het was feest. Het was een drukte van jewelste en een gekwetter door elkaar. Maar niets kon de sfeer bederven. Tientallen pannenkoeken werden gebakken door de groottante en ons Mèmè terwijl ons moeke en haar drie zussen de organisatie in handen hadden. Onze Boenke zat als stamoverste aan het hoofd van de lange tafel en liet zich bedienen. Wij, de kleinkinderen aten onze buikjes vol alvorens verstoppertje te spelen in het grote huis op de Nekkerspoel. Nostalgie zal je zeggen: natuurlijk. En ik ben de enige niet die van tijd tot tijd hierin wegvlucht.

De dag van gisteren.

Velen voelen zich hierin goed. 20,30,40 jaren terug waren we veel jonger, de kleuren waren zachter, de wonden zijn genezen, het verdriet geleden, en de sociale onrust was niet verscheurend. De wereld leek groter, we waren dan ook met veel minder. En waren de mensen niet meer mens toen. De warmte van toen heeft nu plaats gemaakt voor de kilte van AI en haar invloed op ons gedrag. De wereld is grauwer, onvoorspelbaarder en de jeugd vreest haar toekomst. Wij, toen, stonden niet of niet vaak stil bij wat de volgende jaren ons te bieden hadden. De economische boom na de tweede wereldoorlog en de gewonnen strijd om de jeugdige vrijheden gaf de toenmalige maatschappij een boost van optimisme en alles-kan-mentaliteit. We zoeken die geest van avontuur en onafhankelijkheid weer op door de symbolen van toen opnieuw te introduceren. De nerveuse, energieke, vuil grijze Golf GTI duikt weer op, maar dan in een zachtere elektrische versie. Idem dito voor de 2CV, de geit. Wanneer we het nieuwe 2026 model zien, denken we meteen aan de nooit zwijgende non die de liftende "Gendarme van St-Tropez" een ritje aanbood. Hilarische taferelen uit een verre periode maar door de huidige jeugd nog steeds gekend. Nostalgie.                                                                                                                                                                                              Tientallen publiciteitsfilmpjes worden opgesmukt met onze muziek. Liedjes uit de jaren zestig en zeventig pakken de reclameboodschappen in. Is dit toevallig? Uiteraard niet, deze gekende melodieën vormen de zachte saus over de soms ijskoude boodschap. Ze doen vaak de kostprijs van het aangeprezen product vergeten in deze periode van financieel kijken en omzien. Sommige marketeers gaan nog verder en schilderen een heel tafereel van de aloude en ooit leuke boerenbuiten. Een geanimeerd etentje onder vrienden in een overdadige groene natuur met grollen en grappen en enkel lachende gezichten. Kortom: de tijd van toen. Er zijn nu eenmaal taferelen die iedereen aanspreken en veel vertellen zonder woorden. Naderen we het uur van de waarheid. Zal de realiteit van te techniek en te automatisatie en te robotisering in ons gezicht ontploffen of is het een passage naar opnieuw een tijdperk van harmonie, zekerheid en vrijheid zonder zorgen. een belangrijke vraag die onbeantwoord blijft waardoor we ons ondertussen moeten genoegen nemen met de nostalgie.